Welkom Inhoud Inleiding Andere tractie Spoorwijdte Producenten Import & handel Eigenaars Materieel Links Contact ► Nieuw ◄

Stoomtractie op smalspoor

Stoomtractie op normaalspoor

Motortractie op smalspoor

Motortractie op normaalspoor

Boeken

Aanvullingen

Tijdschriften

Raadsels

Tekeningen

Raadsels betreffende motortractie op smalspoor (het meest recente raadsel staat boven)

Vierde raadsel

Deze foto werd gestuurd door Freddie Ekkel en toont duidelijk een veenderij, met op de achtergrond een turfpers aangedreven door een locomobiel. Op de voorgrond is een opmerkelijk verschijning te zien in de vorm van een zelf geknutselde locomotief. Het rijden met de loc zal geen pretje zijn geweest, want het onderstel is ongeveerd. Er is namelijk gebruik gemaakt een (gelast ?) onderstel van een kipwagen of een andere wagen voor smalspoor. Daarop is de voorkant van een auto geplaatst; het voorste deel van het autoframe lijkt nog aanwezig. Om het gewicht van de automotor te compenseren (dus om te voorkomen dat de loc makkelijk met de neus naar beneden zou duiken) zijn aan de andere kant blokken beton geplaatst. Naast de machinist ligt de slinger. Wie weet meer, bijvoorbeeld waar en/of wanneer deze foto gemaakt is en wat er van deze loc is geworden ? Antwoord graag via Contact.

Derde raadsel (opgelost)

Hier stond een prentbriefkaart uit de verzameling van Erwin Voorhaar. Daarop staat een Du Croo & Brauns motorlorrie van de aannemer Dubbeldam uit Dordrecht, die ergens tussen 1920 en 1925 aan het werk is aan de Waalhaven Westzijde, ter hoogte van de Rondolaan (die thans Droogdokweg heet) in Rotterdam. De prentbriefkaart staat sinds de oplossing van het raadsel hier; zie ook de tekst zowel onder als boven de kaart.

Tweede raadsel (deels opgelost)

In het Stork archief bij het Historisch Centrum Overijssel in Zwolle bevindt zich een foto van een acculoc in een album met naar Nederlandsch Indië geleverde apparatuur voor suikerfabrieken. Op de fabrieksplaat op de voorzijde van de motorkap staat: Gebroeders Stork & Co, Afd. Hijschwerktuigen en Electr. Krachtoverbrenging, Hengelo 1907. Op 21 oktober 1915 schreef Gebr. Stork en Co’s Fabriek van Hijschwerktuigen aan de opzichter van het Hoogheemraadschap van de Hondsbossche en Duinen tot Petten: “Wij vernemen, dat U nog noodig hebt een locomotief geschikt om te ryden op een helling van 1 : 20 en voor lasten tot een maximum van 2000 kg. Het zal ons aangenaam zyn van U te vernemen, hoe U zich deze locomotief hebt voorgesteld en voor welke drijfkracht zy geschikt moet zijn, opdat wij met een passende offerte van dienst kunnen zijn. Inliggend zenden wij U een afbeelding van een indertyd door ons geleverde electrische locomotief, die nog steeds goed voldoet [1].” Die afbeelding zit niet meer bij de brief, maar het zal wel om de foto links gaan.

Met deze brief kan de vraag of Stork ooit wel zelf locomotieven heeft gebouwd bevestigend worden beantwoord. Anders was Stork door de mand gevallen als het Hoogheemraadschap naar het adres van de eigenaar van de loc gevraagd had. Ook blijkt dat Stork maar één loc heeft gebouwd. In de brief aan het Hoogheemraadschap is immers sprake van maar één loc; andere locs zouden zeker vermeld zijn.

Overblijvende vragen zijn:

- waar deze loc is ingezet; - wat de spoorwijdte was.

Antwoord graag via Contact.

Eerste raadsel (opgelost)

In Deurne stond al voor 1915 de steenfabriek Van Daal-Goossens. Volgens een referentielijst van Orenstein & Koppel in Amsterdam was er een loc van het type MDI. Het smalspoor was voor 1970 verdwenen. Op www.docudeurne.eu is er het volgende over te vinden: “Lange tijd heeft er nog een spoorlijntje de Marijkeweg (nu Gerard Bildersstraat) gekruist, dat werd gebruikt om leem aan te voeren voor de steenfabriek. Het was een sport voor de toenmalige jeugd om zich op het laatste kipwagentje gratis te laten meevoeren. Dit tot grote woede van machinist Sjengske van Deursen die van zijn rijdende loc sprong om de kinderen weg te jagen. Hij moest dan weer hard lopen om op zijn locomotief te komen. Op de hoek van de Leemskuilen en de Marijkeweg lag een keerinrichting in het lijntje om de karretjes om te draaien. Dit was een grote schijf die draaide op grote stalen knikkers die bij de jongelui erg gewild waren om ermee te bolkeren. Als de jeugd weer eens had toegeslagen kon Sjengske zijn karretjes niet meer draaien.” De vraag is: was dit een wagonkipper of een draaischijf ? In het laatste geval: waar diende die draaischijf voor ? Tij Kools reageerde als volgt: “Voor zover ik me herinner kwamen de kipwagentjes met klei (leem) aan bij de steenoven, om vervolgens een voor een op de draaischijf te worden gerold waarna de schijf een slag draaide om vervolgens schuin omhoog (over een spoorlijntje) werden getrokken om daar omgekiept te worden in (wat ik aanneem) een maalinrichting voor verdere verwerking van de klei.”

Verwijzing

[1]

Archief van het Hoogheemraadschap van de Hondsbossche en Duinen tot Petten, Regionaal Archief Alkmaar, Archiefblok 86.2.009, inventarisnummer 205: Stukken betreffende de aankoop, opstelling en exploitatie van twee motorkranen langs het Noordhollands Kanaal, 1915-1921.

Terug/verder naar:

Nieuw Home Inhoud