Welkom

Inhoud

Inleiding

Andere tractie

Spoorwijdte

Producenten

Import & handel

Eigenaars

Materieel

Links

Contact

Nieuw

 

Stoomtractie op smalspoor

Stoomtractie op normaalspoor

Motortractie op smalspoor

Motortractie op normaalspoor

Rail-wegvoertuigen

Er bestaan vele types rail-wegvoertuigen, die volgens verschillende principes werken en die verschillende voor- en nadelen hebben.

Basis

voertuig

Verhoging trekkracht door

Spoorgeleide-

wielen

Treinrem

Opmerkingen

Spoorjeep

jeep

Rubber loopvlak

+

-

Zie dit boek Figuur 158 en 163

Trackmobile

45TMC

Speciaal

gebouwd

Gewichts-

overname

Aparte spoor-

en wegwielen

-

In Nederland zijn geen andere types gebruikt en gebouwd dan de 45TMC.

Zagro

vorkheftruck

Rubber loopvlak

-

-

 

Translok

Speciaal

gebouwd

Rubber loopvlak

+

optie

De Transloks kunnen ook als gewone locomotief worden geleverd. De aandrijving is hydrostatisch.

Unilok

Speciaal

gebouwd

Rubber loopvlak

2 +
2 wegwielen

De wielen van de vooras zijn alleen spoorwielen; bij rijden op de weg is een bestuurbare vooras naar beneden gedrukt. De flensloze wielen van de achteras dienen zowel als spoorwielen als wegwielen (in combi met geleidewieltjes).

Unimog 1)

Mercedes

Unimog 1)

Rubber loopvlak

+

optie

Zephir

Lokotractor

Speciaal

gebouwd

Rubber loopvlak

+

optie

 

Zephir

Crab

Speciaal

gebouwd

Rubber loopvlak

Aparte spoor-

en wegwielen

-

De crab rijdt op accu’s

en is als wegvoertuig een driewieler

Zagro Maxi

Rangierer

Speciaal

gebouwd

Rubber loopvlak

Aparte spoor-

en wegwielen

-

De Maxi-Rangierer is “als wegvoertuig” een driewieler.

Er loopt een bedieningsman met een boom mee.

Zagro

E-Maxi

Speciaal

gebouwd

Rubber loopvlak

+

-

De E-Maxi rijdt op accu’s en heeft voor elk van de vier wegwielen een aparte elektromotor.

UCA

JBC

Rubber loopvlak

+

standaard

 

 1) Kortweg wordt gesproken over Unimog. Er kan echter worden uitgegaan van andere voertuigen, zoals de MB Trac (een tractor) en er zijn verschillende firma’s – zoals Zweiweg en Zagro - die deze voertuigen kunnen voorzien van een spoorinstallatie.

 

In de tabel ontbreekt de in Ierland gebouwde Unilok, omdat die –afgezien van wat proefritten voor NS – niet in Nederland actief is geweest. Verder zouden wagonduwers in zekere zin als rail-wegvoertuigen beschouwd kunnen worden. Bij de meeste oude wagonduwers werd de trekkracht verhoogd door zowel het rubberen loopvlak als door gewichtsovername.

 

Rail-wegvoertuigen kunnen de volgende voordelen hebben:

a)

Rubberen loopvlakken
Bij de meeste rail-wegvoertuigen worden de wegwielen met rubberen banden ook voor de aandrijving op het spoor gebruikt. De wrijvingscoëfficiënt van rubber op staal is 2,5 groter dan die van staal op staal.  Bij gelijk motorvermogen kan een rail-wegvoertuig (en elk ander aangedreven railvoertuig) met rubberen loopvlakken daarom 2,5 lichter zijn dan een tractievoertuig met stalen wielen. Dit principe is al lang bekend, gezien nevenstaand artikel in het tijdschrift de Locomotief van 1920. Daar wordt zelfs een factor vier genoemd.

Het tijdschrift Spoor en Tramwegen van 1 maart 1932 bericht onder andere over de Micheline, een Frans personenmotorrijtuig met rubberbanden.

 

Het geringe gewicht hoeft niet altijd een voordeel te zijn. Voor een tractievoertuig is immers een constructie vereist die niet bij de eerste de beste stoot vervormt.

 

De Trackmobile gebruikt op het spoor stalen wielen. Hier wordt de bij het geringe eigen gewicht lage trekkracht vergroot door een andere truc: via een stempel wordt het gewicht van de eerste wagen deels overgenomen. Dat principe werd al veel eerder – op een wat andere manier – door Breuer toegepast.

Nieuw soort vrachtlocomotief.jpg

b)

Prijs

Sommige rail-wegvoertuigen zijn gebaseerd op in massa vervaardigde wegvoertuigen (zoals de Unimogs, de voor de Zagro gebruikte vorkheftrucks en JCB trucks) of onderdelen daarvan. Die zijn relatief goedkoop ten opzichte van industrielocs, die tegenwoordig nog maar zelden in serie worden gebouwd.

Dat geldt niet voor alle rail-wegvoertuigen. Bijvoorbeeld de Trackmobiles, Transloks en Uniloks zijn niet gebaseerd op al bestaande serieproducten.

c)

Infrastructuur

Men kan met een rail-wegvoertuig omlopen zonder dat er een omloopspoor (met twee wissels) aanwezig is. Dat drukt de prijs van de spooraanleg. Dat hoeft niet altijd de achterliggende gedachte te zijn. Er kan ook te weinig ruimte zijn om een omloopspoor aan te leggen. Dat was bijvoorbeeld het geval bij de voormalige NS grinderij in Linne, waar achtereenvolgens paarden en twee verschillende Trackmobiles werden ingezet.

d)

Het over de openbare weg kunnen rijden van het ene inzetgebied als rangeermiddel naar het andere.

Hierbij val te bedenken dat de maximum snelheid van “gewone” industrielocs bijna altijd zo laag is, dat (nog afgezien van andere eisen) vervoer over het landelijk spoorwegnet van het ene raccordement naar het andere niet mogelijk is. Daarom is duur vervoer per truck + oplegger nodig. Een industrieloc met een hoge maximum snelheid is een gat in de markt.

Rail-wegvoertuigen van het type Unimog zijn in principe gewoon als auto toegelaten en kunnen zich over (auto)wegen van het ene karwei naar het andere spoeden. Hiervan wordt vooral door aannemers gebruik gemaakt.

De meeste andere rail-wegvoertuigen vallen wettelijk onder de “motorrijtuigen met beperkte snelheid”. Er hoeft geen wegenbelasting te worden betaald en er is geen rijbewijs vereist, maar de maximum snelheid is 45 km/uur. Zo’n voertuig kan in een industriegebied wel over de openbare weg van het ene naar het andere raccordement rijden, maar het rijden op autowegen is uitgesloten (vroeger gold daar een maximum snelheid van 70 km/uur).

Tegenover deze voordelen staan ook nadelen. Zo is de Zagro lorrie slechts aan één kant van buffers voorzien.

Moderne industrielocs bieden met twee stuurstanden voor de twee verschillende rijrichtingen een uitstekend uitzicht in beide richtingen. Bij de meeste rail-wegvoertuigen moet bij het achteruitrijden op spiegels vertrouwd worden. Dat hoeft geen groot nadeel te zijn als er voornamelijk met afstandbediening wordt gewerkt.

 

 

{

voorgaande pagina Andere tractie

Terug/verder naar

 

Nieuw                      Home                      Inhoud