|
► Nieuw ◄ |
||||||||||||||||||||
|
aanvullingen, volgens de
hoofdstukindeling van het boek “Smalspoor in
Bedrijf” |
||||||||||||||||||||
|
Hoofdstuk 13 Keramische industrie:
|
Alfred Russel in Tegelen 600 mm spoorwijdte |
Zie ook: |
-Tegelen Algemeen voor o.a. een kaart. |
|||||||||||||||||
|
-Andere Tegelse fabrieken: |
||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||
|
-Sporen naar Kaldenkirchen |
|
|||||||||||||||||||
|
Alfred Russel stichtte zijn fabriek in 1885. Met roodbakkende klei uit de eigen groeve Egypte, later gele klei uit een eigen groeve in Belfeld en witte uit het Westerwald werden verblendstenen en plavuizen gefabriceerd. In 1916 kwam er een ringoven en in 1926 een tweede. In
1935 fuseerde het bedrijf met Tiglia tot Russel-Tiglia. In 1966 fuseerde Russell-Tiglia
met Canoy-Herfkens tot “Tegula”.
Dit concern sloot de fabriek van Alfred Russel in
1975. |
||||||||||||||||||||
|
Van de hier besproken bedrijven had Alfred Russel als eerste in 1896 smalspoor. De lijn kruiste drie
karrensporen van concurrenten. Op twee daarvan werd later ook smalspoor
gelegd. Er werden toen (tussen 1920 en 1925) drie viaducten gemetseld (1, 2
en 3 op de kaart). Kees van de Meene liep in 1959 over het traject van het toen al verwijderde spoor van Alfred Russel. Het smalspoor onder de viaducten was nog wel in gebruik en vanaf dat viaduct werd deze foto gemaakt van een trein van Teeuwen (2 op de kaart) getrokken door Diema. Het zal niet de bedoeling zijn geweest dat de bak van de achterste wagen gekanteld was, want het verschoven zwaartepunt vergroot de kans op ontsporing. |
|
|||||||||||||||||||
|
En zo
zag het er op 19 maart 2004 uit. Er zat nog geen blad aan de bomen
en struiken, dus het viaduct was goed te zien. Over de drie viaducten –dus
over het tracé van de voomalige smalspoorlijn van
Alfred Russel- loopt een wandel- en fietspad. De
drie viaducten zijn sinds 2002 rijksmonumenten. Zie ook http://monumenten.venlo.nl Klik op ZoekMonument, kies als
plaats Tegelen en als straat Egypte en verbaast u
over “oorsprong 1850 - 1940” terwijl toch in één der viaducten een steen met het
jaartal 1923 is ingemetseld. Zou het niet leuk zijn als er een museumlijn over de
viaducten zou voeren ? |
|
|||||||||||||||||||
|
De eerste twee locs waren afkomstig
van de tram “Venlo-Tegelen-Steyl”.
Deze onderneming had drie Deutz locomotieven van
het vierkante trammodel. Eén van de financiers, dhr. Syrier,
wikkelde in 1918 de liquidatie af. Hij verkocht de in 1910 gebouwde locs I en
II aan Alfred Russel voor slechts ƒ 500 in totaal (
de locs waren voor ƒ 8.000 per stuk gekocht). Hieronder staat loc II nog in
de Spoorstraat in Venlo, voor hotel Germania. De loc
is op weg naar station Venlo om vandaar op 9 november 1910 te beginnen aan de
openingsrit van Venlo-Tegelen-Steyl. Precies
dezelfde foto staat in het boek Tramlijn Venlo-Tegelen-Steyl
van R.G. Klomp. Bovenstaande foto is echter afkomstig uit een Nederlandstalige
Deutz catalogus in het NVBS archief. Opvallend is
dat – vergeleken met de foto in genoemd boek - op onderstaande foto het
locnummer en de naam van de eigenaar zijn weggeretoucheerd. In verband met
wat komen gaat, moet worden opgemerkt dat de voor- en achterkanten van de
locs niet gelijk waren: de deuropeningen bevonden zich aan de achterzijde. De
ramen in de achterwand waren minder ver doorgetrokken dan de ramen in de
voorwand. |
||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||
|
De twee tramlocs werden
van hun kast ontdaan en de spoorbreedte werd van 750 tot 600 mm terug
gebracht. Als brandstof werd voortaan benzine in plaats van benzol gebruikt.
Bij Venlo-Tegelen-Steyl is de ketting tussen de
aangedreven achteras en de vooras verwijderd; het is onbekend of die weer is
aangebracht. Kennelijk is het
achterste deel (achterwand, deuropening + deel van het dak) van de kast als
cabine hergebruikt, alleen zijn de achterramen verkleind door er schotten met
kleinere ramen tegen te zetten. Van de rest van de kast is het deel boven de
sierstrepen verwijderd. De motorkap is afgeschuind, waarschijnlijk omdat
oorspronkelijk de voorramen ver naar onderen doorliepen en omdat het uitzicht
zo beter was. Deutz motorlocs met dezelfde motor
hadden ook een afgeschuinde motorkap. De locs deden zo dienst tot circa 1934. Foto: collectie
van dhr. Hay van Rhee |
||||||||||||||||||||
|
Verder zijn via
dhr. Hay van Rhee nog de
volgende diesellocs bekend: |
||||||||||||||||||||
|
Fabrikant Deutz Deutz Ruston & Hornsby |
Fabr.nr. 7239 ?? ?? |
Bouwjaar 1927 193. ?? |
Type MLH222F OMZ117 30DL |
Soort Bdm Bdm Bdm |
Opmerkingen Volgens het Deutz archief nieuw geleverd aan Staatsbedrijf der
Artillerie Inrichtingen, Zaandam, met 700 mm spoorwijdte. Dat was slechts de
importeur; de loc ging naar de Harskamp. Circa drie stuks |
|||||||||||||||
|
In 1947 werd
–aanvankelijk clandestien- een tijdelijk tweede spoor gelegd, omdat snel een
hoeveelheid zand uit Egypte moest worden afgevoerd. In 1951 werd de
vergunning nog verlengd. Behalve met een bel mocht een tram nu ook met een
mechanische fluit worden aangekondigd. De lijn naar Egypte is in of voor 1957
opgebroken. Op het
fabrieksterrein bevond zich een traverse en zes 1000 mm en twee 1200 mm
draaischijven. Op de traverse en de 1000 mm draaischijven sloot 500 mm spoor
aan. Dit leidde naar zaken als “droogbreuk”, breuk, OT en ET. Sommige van de
sporen waren met de traverse en de draaischijven te bereiken; anderen alleen
met de traverse. Op de kopse kant van de traverse en de 1200 mm draaischijven
sloot 600 mm spoor aan. |
||||||||||||||||||||
|
Met dank aan: |
dhr. Hay van Rhee, Tegelen |
|||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||
|
Bronnen: |
Zie hier. |
|||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||
|
{ |
||||||||||||||||||||
|
Terug/verder naar: |
Tegelse fabrieken met 600 mm spoorwijdte Canoy & Herfkens (900 mm spoorwijdte) |
|||||||||||||||||||
